Sahada sayılar konuştuğunda: Futbol istatistiklerini doğru yorumlamanın yolları

Bir takımın yüzde 67 topa sahip olması ilk bakışta üstün oynadığı izlenimini verir. Ama 90 dakika boyunca yalnızca iki kez ceza sahasına girmişse, bu oran pek bir şey anlatmaz. Futbolda istatistik işe yarar, fakat rakamı tek başına okumak çoğu zaman yanlış sonuca götürür.

Maç sırasında insanlar aynı anda skor, oyuncu verileri, oranlar ve canlı istatistikler arasında geçiş yapıyor. Bazen teknik bir erişim sorunu bile maç analizinin önüne geçebiliyor; örneğin bets10 kapandı mı şeklinde arama yapan biri, birkaç dakika önce baktığı canlı veriye yeniden ulaşmaya çalışıyor olabilir. Erişim sağlandıktan sonra önemli olan, ekrandaki sayıları maçın temposu ve pozisyon kalitesiyle birlikte okuyabilmektir.

Topa sahip olma oranı tek başına üstünlük değildir

Yüzde 65 topa sahip olmak etkileyici görünebilir. Fakat bu sürenin büyük bölümü stoperler arasında geçen yatay paslardan oluşuyorsa, rakip kaleye gerçek bir baskı kurulmamış olabilir. Daha anlamlı olan, topun nerede kullanıldığıdır. Örneğin bir takım:

• Yüzde 62 topa sahip olabilir ama yalnızca 4 şut çekebilir.
• Rakibi yüzde 38 topla oynayıp 11 şut ve 5 net pozisyon üretebilir.
• Daha az pas yapmasına rağmen ceza sahasına daha sık girebilir.

Bu durumda topa sahip olma oranı oyunun kontrolünü değil, yalnızca topun hangi takımda daha uzun süre kaldığını gösterir. Tehlikeyi anlamak için ceza sahası girişlerine, şut kalitesine ve hücumların nerede sonlandığına bakmak gerekir.

Şut sayısı ile tehlikeli şut aynı şey değildir

“18 şuta 7 şut” gibi bir tablo doğrudan üstünlük gibi okunabilir. Ama 18 şutun 12’si ceza sahası dışından geldiyse, rakibin 7 şutunun 5’i kaleye altı-yedi metre mesafeden çekilmiş olabilir.

Burada xG devreye girer. Expected Goals, her şutu aynı değerde saymak yerine pozisyonun gol olma ihtimalini tahmin eder.

Örneğin, ceza sahası dışından zor bir açıdan çekilen şutun değeri düşük olabilir. Kaleciyle karşı karşıya kalınan bir pozisyon ise çok daha yüksek xG üretir.

Bu yüzden “daha çok şut çekti” yerine “daha iyi pozisyonlardan mı şut çekti?” sorusu daha faydalıdır.

xG de tek başına maçın özeti değildir

xG çok kullanışlıdır ama kusursuz değildir. Bir takım 2.1 xG üretmiş olabilir, fakat bunun 1.4’ü tek bir penaltıdan ve çok net bir pozisyondan gelmiş olabilir.

Aynı toplam değere ulaşan başka bir ekip ise 90 dakika boyunca altı-yedi kaliteli fırsat üretmiş olabilir. İki takımın xG’si benzer görünür, fakat hücum devamlılığı aynı değildir.

Bu nedenle xG’ye bakarken toplam rakam kadar dağılıma da bakmak gerekir. Tek büyük fırsat mı vardı, yoksa maç boyunca sürekli tehlike mi üretildi? Bu ayrım özellikle canlı maç analizinde önemlidir.

Pas yüzdesi en kolay yanlış okunan verilerden biridir

Bir orta saha oyuncusunun yüzde 94 pas isabeti yüksek görünür. Ancak 50 pasın 40’ı yana veya geriye oynandıysa bu oran oyuncunun yaratıcı olduğunu göstermez. Daha iyi bir değerlendirme için şu sorular işe yarar:

• Kaç pas ileriye oynandı?
• Kaçı son üçüncü bölgeye ulaştı?
• Baskı altında pas yüzdesi neydi?
• Kaç pas rakip savunma hattını geçti?

Yüzde 80 isabetle oynayan bir oyuncu, sürekli riskli ve ilerletici paslar deniyorsa yüzde 94’lük daha güvenli bir pasör kadar değerli, hatta daha etkili olabilir.

Heat map güzel görünür ama kolay yanıltır

Isı haritaları oyuncunun sahada en çok nerede bulunduğunu gösterir. Ancak neden orada bulunduğunu açıklamaz.

Bir sol bek sürekli hücum bölgesinde görünüyorsa bu iyi bir performansın işareti olabilir. Ama takım sürekli gerideyken kanatta boş kalmış ve oyuna hiç girememiş de olabilir.

Heat map’i doğru okumak için o bölgelerde kaç kez top aldığını, ne kadar ileri taşıdığını ve ardından ne yaptığını kontrol etmek gerekir. Harita konumu gösterir, kaliteyi değil.

Canlı veriyi maçın akışıyla birlikte okuyun

Maç sonu ortalamaları oyun içindeki değişimleri gizleyebilir. Bir takım ilk 25 dakikada yüzde 70 topa sahipken son bölümde tamamen geri çekilmiş olabilir.

Bu yüzden canlı istatistiklerde son 10-15 dakikaya ayrıca bakmak daha faydalıdır. Örneğin topa sahip olma oranı yüzde 60’a çıkarken şut sayısı, ceza sahası girişleri ve xG de artıyorsa gerçek bir baskıdan söz etmek mümkündür. Tek başına yüzde 60 topa sahip olma oranı ise aynı şeyi söylemez. Rakamlar en doğru anlamı birkaç veri birlikte okunduğunda kazanır.